SPOT: UyumSoft Genel Müdürü ve KOBİ Danışmanları Derneği (KOBİDA) Başkanı Mehmet Önder, 27 Mart ile 4 Nisan tarihleri arasında Azerbaycan’da çeşitli temaslarda bulundu. Azerbaycanlı iş adamlarıyla bir araya gelen Mehmet Önder, iş adamlarına küresel rekabette yapmaları gerekenler konusunda özel açıklamalarda bulundu. Seyahati sırasında  4 yıldır danışmanlık yaptığı, Bakü Elektronik Dağıtım ve Pazarlama, Bank Of Bakü’nün de aralarında bulunduğu şirketleri ziyaret etti.   

Azerbaycan’da 2008’den İtibaren Yatırım Atağı
Azerbaycan’da Büyük Yatırım Fırsatları

UyumSoft Genel Müdürü ve KOBİ Danışmanları Derneği (KOBİDA) Başkanı Sn. Mehmet Önder,  
Asya kıtasının batısında Kafkasya Dağlarının Güneydoğu yamaçlarında yer alan Azerbaycan Cumhuriyeti,  stratejik açıdan Kafkaslar’ın ve Orta Asya’nın en önemli bölgesinde yer alır. 86 bin kilometre yüzölçümü, 8 milyonun üzerinde nüfusu ve zengin doğal kaynaklarıyla güçlü bir devlet olma yoluna hızla ilerleyen Azerbaycan ile Türkiye arasındaki siyasi ve ekonomik işbirliği her geçen gün artmaktadır. Türkiye’deki gelişmeleri yakından takip eden Azerbaycan,  Türkiye’yi model olarak almıştır. Türkiye’nin 1990 ile 2000’li yıllar arasındaki kalkınma seyrini izleyen Azerbaycan, 2008 yılında petrol ve doğalgaz gelirlerinden ülkeye girecek sıcak para ile ağırlıklı olarak inşaat sektöründe altyapı ve üstyapı yatırımlarına start verecektir.

Bilindiği üzere, Azerbaycan’ın en önemli yeraltı kaynağı petrol ve doğalgazdır. Yıllık petrol rezervi 8 milyar varilin üzerindedir. Rusya’nın bölgedeki hakimiyetini sona erdirmek için, Batılı petrol şirketlerinin rafineri kurmasının ardından, Azerbaycan petrollerinin yaklaşık yüzde 40’ı ABD’li petrol şirketlerinin eline geçmiştir. Azerbaycan petrol kaynaklarının dışa açılımında, Bakü–Supsa, Bakü–Novorossisk ve Bakü–Tiflis–Ceyhan önemli petrol boru hatları arasındadır. Petrol ve doğalgaz rezervinin yanı sıra, Azerbaycan topraklarında işletilmekte olan yaklaşık 450 milyon ton demir ve 150 milyon ton alüminyum rezervi de bulunmaktadır.

Aslında, petrol ve doğalgaz ülkesi olan Azerbaycan, gelirini bu iki kalemden elde etmektedir. Son yıllarda ülkede yoğun olarak, alt yapı çalışmaları ve köprü gibi üst yapı çalışmaları hız kazanmıştır. Diğer bir değişle, inşaat sektörü hareketli günler geçirmektedir. Bir tüketim ülkesi olan Azerbaycan’da, henüz ciddi anlamda sanayileşme yoktur. Tekstil, beyaz eşya, otomotiv gibi birçok ürün ithal edilmektedir. Özellikle tüketime yönelik perakende sektöründe ciddi sıçrama gözlenmektedir. Petrol ve doğalgaz gelirleriyle, ekonomik alım gücünün artması sonucunda tüketim ihtiyacını gören diğer ülkeler, Azerbaycan’a birçok alanda ihracat yapmaktadır. Türkiye’den Azerbaycan’a giden mühendisler, mimarlar, iş adamları da, birbiriyle entegre olarak oluşturdukları sinerjiyle, ticaret ve inşaat başta olmak üzere başarılı çalışmalara imza atmaktadırlar. Türk yatırımcıları başta olmak üzere diğer ülke yatırımcılarının da perakende alanında yatırımları devam etmektedir.

 

Azerbaycan, sabahleyin ‘Günaydın’ denilerek güne başlanan, Türkiye ile ortak dili kullanan ve Türkleri kendilerinin kardeşi, yoldaşı, özü olarak hisseden tek ülkedir. Azerbaycan nüfusunun yüzde 82’si Türk’tür. Dolayısıyla Azerbaycan ile entegre olarak işbirliği yapmak çok kolaydır. Türk yatırımcılar bunun farkında olup, bölgede ciddi yatırımlar yapmaya devam etmektedirler. Mesela, mağazaların neredeyse yarısından fazlası Türk yatırımcılarındır.  Mağazaların yanı sıra, başta gıda olmak üzere çeşitli sektörlerde fabrikalar kurularak, üretime de geçilmiştir. Sanayileşme ve global dünyayı yakalama konusunda ise, Azerbaycan’da danışmanlık ve bilgi sistemlerine yapılan yatırımlar yeni yeni başlamaktadır. Yakın gelecekte bilgi sistemleri, yönetim, yatırım, ithalat, ihracat gibi birçok konuda danışmanlara ihtiyaç duyulacaktır. Bu konuda daha işin başındayken, gerekli çalışmaların yapılarak, pazara hakim olunması önemlidir. Zira hızlı davranılmadığı taktirde, Avrupa ve Amerikalı firmalar pazardaki bu boşluğu fark edip, dolduracaktır.

Azerbaycan Sanayileşme Atağına Girecek... Henüz sanayileşmede ciddi yatırımlar olmasa da, Azerbaycan’da sanayileşme konusunda önemli çalışmalar yapılmaktadır. SSCB döneminden kalmış birçok işletme, yeniden revize edilerek ayakta tutulmuştur. Farklı sanayi işletmelerinin kurulması konusunda ise çalışmalar devam etmektedir. Bunun yanında, finans sektörü yeni gelişmekte olup, hukuksal altyapısı tamamlanmıştır. Bankacılıkla ilgili yatırımlar ve bu konuyla ilgili bilişim yatırımları birkaç yıl içinde yapılanıp, önümüzdeki dönemde devam edecektir. Zira, sermayenin toplanması ve uluslararası sahada dolaşan paranın ülkeye yeni yeni girmesi, sanayileşme açısından büyük katma değer yaratacaktır. Ülkede sanayiinin temel girdisi olan, demir çelik ve kimyasal ürünler üretilmektedir. Ancak yukarıda da ifade ettiğim gibi, beyaz eşyadan gıdaya, otomotivden tekstile kadar birçok ürün ithal edilmektedir. Birçok sektörde fabrikalar kurularak, ülkedeki refah seviyesinin daha da yukarıya çıkarılması hedeflenmektedir. Zira, Azerbaycan’da birkaç ilin dışında refah seviyesi çok yüksek değildir. Ayrıca, birkaç ay önce elektrik, su ve doğalgaza yapılan yüzde 300’lük zamlar, Azerbaycan’daki bireysel tüketimi zayıflatmıştır. Bölgenin yeniden yapılanmakta olduğu düşünülürse, Türk yatırımcıların ihtiyaçlar doğrultusunda yatırımlarına şekil vermeleri, hem Türkiye hem de Azerbaycan açısından önemlidir. Yatırımcılar için sunulan fırsatlar birçok ülkenin sunduğu fırsatlardan daha cazip olduğunu da buradan belirtmek isterim. Tabi ki, iki ülke arasındaki işbirliğinin katlanarak artmasında, Türk Havayolları (THY) ile Azerbaycan Havayollarının bölgeye tarifeli seferler koymasının büyük katkısı bulunmaktadır.

Tarım Ürünlerinde Ciddi Potansiyel Mevcut  Tarım ürünleri bakımında büyük bir potansiyele sahip olan Azerbaycan, Birleşik devletler Topluluğu (BDT) içerisinde pamuk üretiminin yüzde 71’ini, tütünün yüzde 21’ini ve toplam tarım ürününün yüzde 10’unu üretmektedir. Mesela yediğim sebze ve meyvelerin tadı gerçekten çok farklı ve özeldi. Bugüne kadar en lezzetli domatesi, salatalığı Azerbaycan’da yedim. Kısaca, dünyanın en lezzetli sebze ve meyvelerini Azerbaycan’da yiyebilirsiniz. Ancak modern tarım teknikleri kullanılmadığı için, son yıllarda Azerbaycan’ın tarım ürünlerinde önemli bir düşüş gözlenmektedir. Başta tarım olmak üzere çeşitli sektörlere Ar-Ge desteği vermek için son dönemlerde ihtisas laboratuvarları kurulmaya başlamıştır. Başta Ar-Ge çalışmaları olmak üzere çeşitli alanlarda AB fonları da ülkeye çekilebilir. Azerbaycan’ın günümüzdeki ekonomik ve sosyal yapılanmasında yaşadığı sorunlar doğaldır. Zira, yaklaşık 70 yıl Rusya emperyalizminde kalan Azerbaycan’ın 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir. Global dünyadaki gelişmeleri ve değişimleri son yıllarda yakından takip eden Azerbaycan, ciddi bir gelişme atağı içine girmiştir. Altyapı ve üst yapı çalışmalarının ardından, sanayileşme, tarım, turizm gibi çeşitli sektörlerdeki yatırımlar katlanarak artmaya devam edecektir. Buradan bir konunun daha altını çizmek isterim ki, Azerbaycan’da eğitim oranı yüksektir ve okuma yazma oranı yüzde 100’e yakındır. İş disiplini konusunda yapılacak kısa bir yatırımın ardından, birlikte iş yapmak büyük bir sinerji doğuracaktır.